Gluren naar gaatjes in schelpen

Schelpen met gaatjes

Jullie hebben vast allemaal wel eens de gaatjes gezien in een gedeelte van de schelpen die je op het strand vindt. De meesten zullen ook wel weten dat die gaatjes gemaakt worden door de Tepelhoorn (Polinices catenus). Een Tepelhoorn graaft zich in het zand naar zijn slachtoffer toe en boort zich naar binnen. Eerst maakt hij de schelp week met een enzym om er vervolgens een gaatje in te boren. De boormachine is zijn met tandjes bezette tong, de radula. Het slachtoffer wordt vervolgens leeggeslurpt zoals sommige van ons Oesters eten, maar dan zonder dat zuigende geluid.

Strandschelp, met bijna gaatje

Daar was ik allemaal niet over begonnen zonder het artikel van Jos van den Broek in NWT van deze maand. Die schrijft namelijk een stukje over de plek waar de gaatjes zijn geboord in de verschillende schelpen. Bij de kleinere exemplaren zitten die gaatjes willekeurig op de schelp, terwijl de gaatjes in de grotere schelpen allemaal aan de top zitten. Intrigerend genoeg om mijn middag te vullen met een eigen onderzoek. Dat de theorie klopt zie je op de bovenste foto.

Venusschelp

Het kleine Venusschelpje hierboven is dan dus de uitzondering, want alle Venusschelpen worden in de top geboord. De Strandschelp hierboven en het Nonnetje hieronder zijn klein en niet in de top geboord.

Nonnetje

Zaagje

Dit wat grotere Zaagje is wel (vrijwel) in de top geboord.

Kokkel, gaatje van Scholekster

De Kokkel hierboven is niet geboord, maar waarschijnlijk door de branding beschadigd. Ze worden ook door Scholeksters geopend, maar dat levert vaker beschadigingen op langs de randen van de schelp.

Kokkel

Dit gaatje zou ik weer wel toeschrijven aan de Tepelhoorn, op een plek die misschien niet helemaal strookt met de theorie van  Jos van den Broek. Want Jos heeft namelijk een prachtige theorie waarom de kleinere schelpen op andere plaatsen geboord worden dan de grote. Hij kwam daar achter door aan de schelpen te likken.

Hoe die theorie luidt? Probeer er eerst maar eens zélf achter te komen.

Likse.

Advertisements

28 Responses to Gluren naar gaatjes in schelpen

  1. Anna says:

    had werkelijk geen idee, Ramirezi
    ga er nu op letten op de gaatjes
    het kopje cappuccini is omdat…?

  2. Maria-Dolores says:

    hm… bij het lezen (en kijken naar de eerste foto) zat ik te aarzelen tussen: aan de top zal wel het lekkerste vlees zitten en: aan de top is het materiaal minder hard omdat daar geen glazuur zit …

  3. Aad Verbaast says:

    Ben ik blij dat ik geen schelp ben.. the greatest nightmare..

  4. Gerrie Bleijenberg says:

    Heeft het misschien iets te maken met de sluitspier van de schelp?

  5. annet says:

    zeewonderen….

  6. Ramirezi says:

    @Anna; omdat ’t zo lekker is…
    @M-D; geen van beiden…
    @Gerrie; ook niet…

  7. Erna says:

    likken aan de schelpen?
    dan zal ik wel dorst krijgen…
    is het het zout? Enzym+zout gevaarlijke combi voor de schelp?

  8. Maria-Dolores says:

    oh, blij dat het geen quiz was 🙂

  9. Wilma says:

    Je maakt me wel nieuwsgierig, maar om daarom nu aan schelpen te gaan likken….?

  10. kroosduiker says:

    Wat een leuk onderwerp, heel leerzaam en weer schitterende foto’s.
    Is het omdat dat het meest gladde plekje is over het algemeen?
    groet, Kroos.

  11. ceesincambodja says:

    Inderdaad weer prachtige foto’s, Rami.
    En wat dat gaatje betreft, als rechtgeaarde Zeeuw hoor ik dat natuurlijk te weten. Welnu, de tepelhoorn houdt zijn prooi omklemd met zijn ‘voet’ en doet dat in de meeste gevallen zodanig dat zijn radula in het scharniergedeelte boort. Er komen genetische afwijkingen voor onder de tepelhoorntjes waarbij de radula een stukje terug ligt, waardoor het gaatje op de prooischelp in het vlakke gedeelte komt. Et voila.

  12. PACO PAINTER says:

    Noooit geweten! Schitterende foto’s

  13. K says:

    Een schelpdier dat door een ander schelpdier gegeten wordt?! Dat is ook wat! Wist ik niks van. Curieus!

  14. Ramirezi says:

    @Kroosduiker; Hoera, je hebt de gouden tepelhoorn gewonnen!
    @Cees; die is ook interessant, zal zeker ook voorkomen, maar dat zou niet verklaren waarom op het strand bijna alleen de kleintjes niet aan de top te grazen genomen worden. Dus voor Cees de zilveren tepelhoorn…
    @Allen; volgens Jos hebben de tepelhoorns er dus een hekel aan om te boren in een ruw oppervlak en kiezen dus het vlakste plekje. De ruwheid van het oppervlak kun je mooi "voelen" met je tong. Dat zou ook verklaren waarom kokkels bijna niet geboord zijn. De uitleg van Cees lijkt me zeker ook mogelijk en misschien pakken ze de kleintjes wel gewoon ook in het midden omdat ze anders gewoon geen grip op het beestje hebben, maar goed vragen kunnen we het ze niet…Reactie is geredigeerd

  15. eva says:

    Goh, nooit geweten dat er schelpen met gaatjes zijn.
    Zal er toch eens beter op letten!
    gr eva

  16. Jacopone says:

    Aan de top is een schelp niet alleen het gladst, maar ook het dunst, reden waarom daar geboord wordt. Bij de kleintjes is over het algemeen minder verschil in dikte en dan maakt het minder uit waar geboord wordt.Reactie is geredigeerd

  17. Ramirezi says:

    @Jacopone; mooie aanvulling…

  18. A says:

    Goeie foto’s 🙂
    En weer wat geleerd, ik wist dat helemaal niet

  19. Jos van den Broek says:

    … en Jos van den Broek wordt heet vrolijk van dergelijke discussies. Gisteren de allereerste venusschelp gevonden met een gaatje NIET aan de top! De eerlijkheid gebiedt te zeggen:
    – een dochter van een vriend heeft het gevonden;
    – het betrof een heel klein exemplaar;
    – zulke kleine venisschelpjes zijn nog behoorlijk glad;
    – het was een beginnend gaatje (het schelpje was niet door en door doorboord).
    Bij kokkels vind je zelden boorgaatjes (mooie foto, Ramirezi!). Dat het een heel enkele keer gebeurt, doet m.i. niet af aan mijn "theorie van de gladheid". Hartelijke groet, keep in touch! Jos

  20. Charlotte says:

    Kan er mij iemand zeggen met welk enzym de tepelhoorn de schelp week maakt?Reactie is geredigeerd

  21. Ramirezi says:

    @Charlotte; Het gat wordt volkomen mechanisch gemaakt: er komen geen chemische stoffen zoals zuren aan te pas. Als boorsnelheid is 0.1 mm per 4 uur genoteerd. Als het gat compleet is dan begint de slak zijn slachtoffer op te eten. Dit kan tot 60 uur duren wat niet vreemd is omdat het dier ongeveer zijn eigen gewicht aan vlees moet verteren. De afgeschraapte kalk wordt via de spijsvertering afgevoerd en de eerste uitwerpselen bevatten dan ook voornamelijk dit schraapsel. (wikipedia)

  22. Ramirezi says:

    @Jos van den Broek; zie je reactie nu pas, leuk dat je er was!

  23. Charlotte says:

    @Ramirezi; Dankje!

  24. lotte says:

    Heeft iemand misschien enkele statistieken van schelpen met gaatjes en schelpen zonder gaatjes? Hoeveel procent van de aangespoelde schelpen aan onze kusten heeft ongeveer een gaatje? Kan dit dat dat maar zo’n 5% is?Reactie is geredigeerd

  25. Ramirezi says:

    @Lotte; het verschilt per soort, maar spisula’s zouden die 5 procent misschien wel halen. Kokkels worden bijna nooit aangeboord…

  26. lotte says:

    Heb je hier soms nog meer informatie over? Ik maak hier namelijk een eindwerk over..

  27. Ramirezi says:

    Beste Lotte,
    Een heel bruikbaar artikel is denk ik; VAN LEVEND SCHELPDIER NAAR FOSSIELE SCHELP: TAFONOMIE VAN NEDERLANDSE STRANDSCHELPEN van Gerhard Cadée en Frank Wesselingh.
    Zie: http://www.spirula.nl/publicaties/informatiebladen/NMVinfoblad13.pdf
    Succes met je eindopdracht en laat nog eens wat horen!Reactie is geredigeerd

  28. Pingback: Uitgeverij Micromys

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: